Tut və tut qurusu
Ağacdan ayrılandan sonra ömrü qısa olan meyvə dam üstündə qurudulub bütün ilin nemətinə çevrilir.
Tut ən sevilən yay meyvələrindəndir. Ağ və qara növləri var; ağacdan ayrılandan sonra ömrü qısa olduğu üçün mövsümündə təzə yeyilir, qalanı isə qışa saxlanır — tut bəhməzi, tut mürəbbəsi və tut qurusu kimi.
Yay mövsümündə Ordubad kəndlərində evlərin damlarına sərilmiş alça, tut və başqa meyvələr xüsusi mənzərə yaradır. Meyvələri qurudub qışa saxlamaq və çay süfrəsində onlardan istifadə etmək bu yerlərin ən köklü adətlərindəndir.
Tut qurusu təbii şirinliyi ilə şəkər əvəzi kimi çayın yanında yeyilir. Tərkibində dəmir və kalsium, həmçinin B qrupu vitaminləri və C vitamini olduğu bildirilir; ona görə xalq arasında gücverici nemət sayılır.
Xalq təbabətində tut şirəsindən soyuqdəymə və öskürək zamanı istifadə olunduğu, ağ tutun isə «qanyaradıcı» meyvə kimi tanındığı məlumdur. Bu, ənənəvi istifadədir — müalicə üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Tut qurusu təbii şəkərlə zəngindir, ona görə qan şəkəri problemi olanlar onu həkimlə məsləhətləşərək, ölçülü şəkildə yeməlidir.
Ordubad süfrəsində tut qurusu çox vaxt cəviz ləpəsi ilə birlikdə verilir — bir ovuc qış günlərinə yayın dadını qaytarır.