Ordubad cəvizi
Naxçıvanda qoza «cəviz» deyilir, ən yağlısı isə Ordubadda yetişir. Sortları, mövsümü və süfrədəki yeri.
Başqa bölgələrdə «qoz» deyilən meyvəyə Naxçıvanda və Ordubadda «cəviz» deyirlər. Bir çox xalqlar onu bərəkət və uzun ömür rəmzi sayıb; deyilənə görə, qədim yunanlar bayramlarda bir-birinə cəviz hədiyyə edər, Roma toyları cəvizsiz keçməzmiş.
Ordubad cəvizi yağlılığı ilə seçilir. Yaxşı cəviz sındırılanda parçalanmır, ləpəsi qabığından bütöv çıxır. Mövsüm sentyabr–oktyabr aylarıdır; ordubadlılar kənd-kənd cəvizlərin ölçüsünə və dadına görə fərqləndiyini söyləyirlər.
Naxçıvan bağlarında əsrlərdir yetişdirilən yerli sortların adları özü bir yaddaşdır: «Kətən köynək», «Daş cəviz», «Əlincə», «Qarğa cəvizi», «Şappan ləpəli», «Salxım cəviz», «Bəy cəvizi». Ata-babadan qalan cəviz bağları bu torpağın ruzi-bərəkəti sayılır.
Cəviz yüksək kalorili, qidalı nemətdir. Qabığı, yarpağı və yaşıl qərzəyi aşı və boyaq maddələri ilə zəngindir; cəviz yağından həm mətbəxdə, həm də sənətkarlıqda istifadə olunub.
Ordubad mətbəxində cəvizin yeri ayrıdır: alana, basdıq, miyanpur, paxlava, şəkərbura, halva, cəvizli kükə bu şəhərdə xüsusi səriştə ilə hazırlanır. Ordubad süfrəsinin başı sayılan cəviz mürəbbəsi isə hələ yetişməmiş yaşıl cəvizdən, avqustda bişirilir: sərt qabığı soyulan meyvə acısı getsin deyə 2–3 gün əhəngli suda saxlanır, suyu bir neçə dəfə dəyişdirilir, sonra mixəklə bişirilir. Bütün proses 7–10 gün çəkir.
Cəviz ağacını qorumaq və gələcək nəsillərə ərməğan etmək Ordubadda xeyirxahlıq sayılır — hər bağ bir nəslin davamıdır.